Daar sta je dan! je pup lijkt te veranderen in een puber. En dat kan uitdagingen met zich mee brengen.
De puberteit is niet de fase waarin je hond laat zien wie hij is. Toch trekken we hier aardig snel onze conclusies. Logisch, we worden er vaak ook wat onzeker van.
Is dit het dan?
Oh jee, wat moet ik hier mee?
Wat als dit zo blijft?
Herkenbaar?
Het is een fase waarin je hond leert hoe de wereld werkt, maar wel met een systeem die alles ‘aan’ heeft staan. En dan is de wereld ineens heel anders gekleurd. Dat leg ik je allemaal uit in dit artikel.
De puberteitsfase bij je hond!
Een hond gaat in zijn groei door allemaal ontwikkelingsfases heen. De puberteit is ook zo’n fase. Deze fase wordt nog weleens onderschat. Dat staat er niet om je bang te maken of onzeker. Maar ik zie wel dat er veel te weinig kennis is over wat de puberteit inhoudt. En daarmee ook hoe logisch het gedrag is dat je puber laat zien.
Jouw puberende hond is zich aan het verhouden tot van alles wat hij/zij meemaakt, voelt, ziet, ruikt en noem het maar op. Maar dan wel met een lijf VOL hormonen, een BREIN in ontwikkeling en EMOTIES die VEEL groter en heel primair worden ervaren.
Wanneer start de puberteit en hoelang duurt de puberteit bij honden?
De puberteit begint vaak rond 6 maanden en kan tot wel 2 jaar duren. Dit hangt van de individu af en ook de grootte van het hondenras kan hier invloed op hebben.
De pre-puberteitsfase bij honden.
Voor dat de puberteit start heb je de pre puberteit. Dat is de fase vóór de echte hormonale puberteit. Deze vindt meestal plaats ergens tussen de 4-7 maanden. Wederom dus afhankelijk van het individu.
Het is echt al een voorbereiding op die puberteit die voor de deur staat. En vaak zie je die verandering er wel een beetje bij insluipen.
Eigenlijk zie je gewoon al kleine signalen van de puberteit.
Hoe herken je de puberteit bij honden?
Mensen herkennen de puberteit in de eerste plaats vaak aan toenemende hulpvragen.
Blaffen neemt toe (niet per se naar iedereen), maar misschien juist wel weer die vrouw met de paraplu of de man met een hoed op of de buurman met een bezem in zijn hand.
Wat je vaak ziet is dat we denken dat we achteruit gaan. Dat komt omdat rond die 4-5 maanden gaat het (gemiddeld genomen!) vaak wat beter en even rustiger met je pup. Je denkt dat je het wiel hebt uitgevonden. En dan staat die puberteit voor de deur.
De tweede angstfase van je hond
Je gaat dus niet achteruit. Dat is niet het geval. Je nadert onder andere de tweede angstfase. Een hele normale fase in de ontwikkeling van je jonge hond.
Tussen de 6-14 maanden maakt je hond weer een enorme ontwikkeling door. Het brein is volop in ontwikkeling en er is een soort van hormoongolf die zich aandient, met zeker ook hormonen zoals verhoogde cortisol en adrenaline.
Het fight en flight systeem zijn extra gevoelig op dit moment. Dat betekent dan ook dat ze meer opvalt en opmerken, ze sneller reageren en minder nadenken.
Je ziet daardoor vaak meer gebrek aan impulscontrole. Ze vinden zelf dat er een directe actie nodig is op de prikkel.
En dat is ook logisch. Want dat is wat al die hormonen en deze fase doen
Let er dan dus ook op dat de ‘bravoure’ waar je hond mee communiceert in de puberteit niet alleen maar gaat over ‘stoer’ gedrag. De puberteit gaat gepaard met veel onzekerheid.
Signalen van puberteit bij je hond
Hieronder zie je behoorlijk wat gedragingen die mensen herkennen in de puberteit! Gedrag dat ineens (flink) toeneemt die het één en ander aan uitdagingen met zich meebrengt.
Denk dan aan:
- Met meer attitude reageren (meestal echt JUIST vanuit onzekerheid, angsten, wat moet ik hier mee en wat moet ik mijzelf?)
- Je puber lijkt ineens niks meer te kunnen
- Hij bijt sneller in je kleren of steelt dingen van tafel
- Wandelen voelt zwaarder dan vroeger
- Hij ontploft in zoomies op random momenten
- Je traint meer, maar het helpt niet echt
- Sneller reageren:
- Meer blaffen
- Uitvallen
- Opspringen
- Reacties komen direct uit het lijf (bedenktijd vinden ze overdreven)
- Meer interesse in geur en omgeving
- Overmatig snuffelen
- Tandklapperen bij
- Random likken aan voorwerpen
- Meer markeren (bij reuen)
- “Dove oren” buiten
- Meer piepen en nerveuzer gedrag
- Frustratie (ze WILLEN iets NU, reageren, ergens heen willen wat niet kan, kijken, ook er bij zijn etc.)
- De wereld is interessanter dan jij
- Het verkennen van grenzen (wat betekent ‘nee’ ook alweer?)
- Ze horen het wel, maar er zit vaak meer tijd tussen voor ze het uitvoeren (geduld is een schone zaak in de puberteit).
- Overprikkeling (en ook wel onderprikkeling)
- Alleen thuis gaat ineens met pieken en dalen
- Meer gevoeligheid voor sociale spanning (en dus interacties met zowel teven als reuen)
- Reguleren lukt veel minder
- Slaap vatten is erg moeizaam
En dit zorgt soms zeker ook voor een vicieuze cirkel waar je in belandt.
Welkom in de puberteit.
Wat gebeurt er in de puberteit met je hond?
Dit gedrag komt niet uit de lucht vallen. Je hebt al kunnen lezen dat je hond een hele transitie doormaakt.
De basis van je hond, het individuele karakter en waar je hond vandaan komt kunnen wel invloed hebben op de ontwikkeling in de puberteit. Bij hulpvragen is het belangrijk om naar het totaalplaatje van de hond te kijken.
In de puberteit is er zowel bij teven als bij reuen een enorme hormoonpiek. Ze kunnen wel voor beide partijen een andere uitwerking.
Reuen in de puberteit
Reuen krijgen een testosteronpiek. De piek ligt wel ongeveer 7-10 keer zo hoog als normaal gesproken. Testosteron is een activerend hormoon.
Wat je vaak ziet is:
- Het stress- en waaksysteem staat sneller aan
- De impulscontrole daalt
- De wereld is niet zo goed te filteren
- Zenuwstelsel staat ‘aan’
- Het lichaam groeit soms sneller dan de emotionele ontwikkeling
- De prikkels worden echt intense beleeft
- Je hond reageert direct vanuit zijn hormonale lijf.
Het brein is hier volop in ontwikkeling en de remmen werken in feite minder goed.
Welke veranderingen zie je in de puberteit?
Het kan zijn dat je juist meer bravoure ziet. De hond gaat zich groter maken (misschien wel groter dan hij zich voelt). Het kan ook zijn juist wat angstiger wordt, meer zou willen vermijden (als je de lichaamstaal van honden kent) en je ziet juist echt ook onzekerheid die zich niet naar voren richt (=groter maken).
Ze zijn dan ook niet stout. Maar wat ze wel in de basis kunnen ervaren is: ik voel me nu niet heel erg zeker, veilig of vertrouwd. Het blaffen (wat veel pubers doen) is communicatie. Geen verzet of een grote mond hebben.
Wat daarbij hoort is testen, grenzen verkennen, op eigen benen leren ontstaan en ondertussen de wereld eigenlijk ook nog wel indrukwekkend vinden. Fysiek meer aan kunnen en dat ook wel nodig hebben en tegelijkertijd binnen no-time vol zitten met al het bijbehoren gedrag. Want een hond die vol zit wordt er vaak niet gezelliger op.
Wat als je puber reu vaker in conflict komt met andere reuen?
Het is zeker niet zelden dat een puberteit meer in conflict kan komen met andere (ongecastreerde) reuen. Ze kunnen meer correcties krijgen die je niet had zien aankomen of wat daarvoor niet het geval was. Het testosteronniveau speelt hier een belangrijke rol. Dat zorgt voor een verandering in geur, die je puber uitscheidt. En daarmee dus ook voor sociale spanning onderling.
Teven in de puberteit
Bij teven KAN het zijn dat de puberteit minder explosief zichtbaar is. Dat HOEFT niet. Hier is namelijk ook een hormonale piek. En dus een verandering in emoties, regulatie en stressverwerking.
Loopsheid bij teefjes
In de puberteit zie je bij teven dat er hormonaal van alles veranderd richting de loopsheid. Verandering van oestrogeen en progesteronspiegels. Vaak is het stresssysteem gevoeliger en kan de prikkelbaarheid juist toenemen ook.
Bij een teef neemt ook de regulatie vaak tijdelijk. Is er een verhoging in opwinding en zie je ook dat de sociale interactie en dynamiek verandert.
Verandering in energie voor of na de loopsheid van een teefje
Sommige teven worden rustiger, keren meer naar binnen en hebben minder ‘druk’ gedrag. Maar er zijn ook veel teven die juist meer spanning hebben, veel onrust kunnen ervaren en sneller overprikkeld zijn.
En richting de loopsheid kan het juist zijn dat je meer felheid of onzekerheid gaat zien. Sneller schrikken, situaties willen vermijden, sociale interacties minder fijn vinden (of zelfs gaan grommen: mij niet besnuffelen!). Ze kunnen eigenlijk wat meer gaan snauwen en ze hebben met regelmaat minder tolerantie t.o.v. andere honden.
Opwinding in de puberteit bij honden
Als je alle bovenstaande alinea’s hebt gelezen dan begrijp je ook dat opwinding hierbij hoort. Veel pubers zitten snel in een hoge opwinding en kunnen ook op andere honden rijgedrag vertonen. Maar vooral ook doorschieten. Dat doorschieten zorgt vaak ook voor sociale spanning omdat het geen normale begroeting meer is. Hiervoor is het belangrijk om de lichaamstaal van een hond wel goed te kunnen lezen. Want spel bij honden wordt echt in 9,8 van de 10 gevallen verkeerd gelezen.
Wat als je puber hond veel rijgedrag vertoont (in huis of daarbuiten?)
Op de eerste plaats is het niet gek dat jouw reu meer rijgedrag laat zien. Rijgedrag van je hond gaat niet over dominantie, maar veel vaker over spanning, opwinding en alle hormonen die aanzetten tot dit gedrag. Het is dan ook logisch dat testosteron het bijbehorende gedragssysteem (rijden) gaat aanzetten. En zeker als die piek 7-10 keer zo hoog is als normaal gesproken.
Het is verstandig om hier gewoon rustig op te reageren. Wellicht ook wel echt wat dingen aan te passen in de puberteitsfase waar je nu in zit met je hond. En om je hond er rustig uit te halen. En verder te gaan met je wandeling. Of misschien ook de conclusie te trekken dat je beter op een rustige plek kan verder lopen of naar huis gaan. Dit zorgt ervoor dat hij weer kan kalmeren.
In de puberteit kan seksueel gefrustreerd gedrag zeker een rol spelen.
Moet ik mijn hond nu castreren in de puberteit en vanwege zijn gedrag?
Wat je vaak nog hoort is dat castratie van je (puberende) hond de oplossing is. Rijgedrag is een copingsmechanisme. Een manier om te dealen met de interne stress. Castreren is niet de oplossing omdat je wat moet doen aan de interne onrust. Die pak je aan door te weten waar die interne onrust door ontstaat (kan van alles zijn). De kunst is om te achterhalen waar de spanning vandaan komt. Daarnaast is het belangrijk om naar het totaalplaatje van je hond te kijken. Hoe (ontspannen) voelt hij zich? Zo kan je een opbouw voorkomen. Zeker als dit gedrag zich vaker herhaalt.
Door te castreren ga je voorbij aan de onderliggende oorzaak. Er speelt vaak geen seksueel motief. Een symptomatische aanpak dus. Er bestaat een kans dat je hond hierdoor juist ander gedrag gaat ontwikkelen. Omdat de kern van het probleem, interne onrust, niet behandeld is.
Wat gebeurt er NIET in de puberteit met je hond?
Ik zie vaak dat mensen te veel dit gedrag al gaan labelen als zijnde: shit, dit is het nu dan! Alleen als er EEN moment is dat je geen conclusies mag trekken, dan is het wel in de puberteit. JOUW HOND is niet de rest van zijn leven die hormoonpiek. Ik hoop dat je alleen al door de bovenstaande alinea’s hebt doen inzien dat gedrag niet gaat over wel/niet goed getraind of klassiek leiderschap.
Een veel gemaakte misinterpratie is:
- Hij wordt dominant
- Hij daagt me uit (ik zal niet ontkennen dat ze dat soms niet doen, maar niet vanuit het idee hij heeft de verkeerde rol in de familie)
- Hij is je aan het uittesten.
Het is geen wangedrag, het zenuwstelsel staat AAN!
Want wat er namelijk echt gebeurt is dat het zenuwstelsel overbelast is of veel sneller op dat punt komt. Er is namelijk veel minder draagvlak. Het brein kan in deze fase aanzienlijk minder goed reguleren. En emoties lopen voor op alles.
Wat moet je doen met je hond in de puberteit?
Een puber heeft ruimte nodig. Forceer geen groet momentjes met andere mensen of honden. En maak er samen (ook al is het lastig) een feestje van. Zo kan je aan al die enge dingen spel of lekkers koppelen zodat de hond ook leert dat die dingen die hij tegen komt echt positief zijn. Je socialisatie gaat hier heel hard verder. Alleen is het verschil dat je hond nu veel meer emotionele en impulsieve respons geeft.
Daarnaast kan routine en voorspelbaarheid echt enorm helpend zijn. Routine is namelijk ook veiligheid. Omdat de puber zo’n verhoging heeft in die hormonen zit dat emmertje ook sneller vol. Daar komt bij dat de wereld van geur opengaat en zelfstandigheid volop in ontwikkeling is (en in de puberteit vaak met een extra middelvinger er bij, ook geen onwil).
Veiligheid, vertrouwen, een band opbouwen, hoe jij reageerde onder die spanning en het vertrouwen in jullie relatie zijn de basis voor de volwassen hond die hij of zij straks gaat worden.
Samenblijven werken met je puber is must in de tijd!
Samen blijven werken heeft meer prioriteit dan als een kip-zonder-kop in het losloopgebied lopen.
In deze tijden (en wat mij betreft zijn we sowieso een stuk kritischer) is jullie band opbouwen belangrijker dan ooit.
Enerzijds omdat je hond er rustiger van wordt of blijft. Anderzijds omdat hij jou nu, meer dan ooit, nodig heeft.
Dat betekent in veel gevallen, minder sociale druk. Minder sociale spanningen opzoeken. NIET zomaar in dat losloopgebied in contact komen met willekeurige andere honden.
- Ga samen spelen
- Ga samen trainen op dat rustige plekje, open veldje, basketbal plekje, voetbalveldje etc.
- Ga zoekspelletjes integreren
- Ga op die rustige plek een prikkelvrije, decompressie wandeling toevoegen
- Voorkom interactie met RANDOM willekeurige honden (binnen de zone van invloed die je hebt)
- Ga niet ALTIJD voor meer en langere wandeling, maar doe eens een dag rustig
- Begrens soms wat meer. Iets zwart-witter worden (dit kan wel en dat niet) kan je hond, met zijn verwarde gedrag soms enorm helpen
- Behoudt begrip (natuurlijk heb je ook je eigen emoties). Kijk door het puberjasje heen.
In de puberteit moet je er kort boven op zitten. Hij moet een toontje lager zitten!
Of toch niet?
Omdat de puberhond vaak alle kanten op kan schieten behalve de juiste. Is het niet alleen maar een fase van NOG harder optreden, nog meer begrenzen, nog meer afnemen (zoals alleen maar in een bench moeten slapen), opvoeden, bijschaven en klassiek blijven trainen.
Het is namelijk OOK de fase waarin jij als begeleider mag gaan dragen, managen, zeker mag begrenzen. Maar ook waar je samen door de spanningen en ontwikkelingen heen mag bewegen.
Bij kinderen zeggen ze: ‘het is een fase’. Dat is hier niet anders.
Jouw puber leert hier niet alleen hoe de wereld werkt, maar ook hoe jullie relatie is en hoe jij hem er door heen loodst.
De puberteit kan een intense fase zijn of intense pieken kennen
De puberteit is niet moeilijk omdat je hond niet lief is. Maar omdat je enerzijds juist nu net op dat punt kwam dat de relatie verdiept maar het gedrag ook ontregelt raakt.
Het zelfregulerende vermogen van de puber is gewoon laag. Soms is een puberende hond binnen echt wel rustig, maar buiten komen de prikkels harder binnen, schieten ze sneller omhoog in hun emoties en is gedrag rommelig, intens en echt groot.
En dat is een groot contrast, maar ook iets dat we als begeleider naast de hond toch wel echt hebben op te vangen.
En heel vaak zie je dat de buitenwereld eigenlijk meer vraagt dan de hond vaak kan dragen.
Zeker als we zo blijven socialiseren als dat we nu vaak denken dat we honden moeten socialiseren.
Wat je vaak ziet is dat je met je pup op een gegeven moment verwachting, hoop en vertrouwen opbouwt. En dat kan met de puberteit soms ook wat van tafel geveegd worden: komt dit nog wel goed?
De puberteit: niet alleen moeilijk voor jou, maar ook voor je puber.
Onderschat niet wat deze fase met jouw hond doet. Een hond ontwikkelt zich in, zeg eens, 1,5 jaar in een enorm tempo. Met allemaal veranderingen. Het helpt als we gedrag echt minder gaan beschouwen als goed of fout.
Het stressemmertje van je puberende hond
Het stressemmertje van je hond loopt in de puberteit nog sneller over. En dat heeft te maken met dat er minder draagvlak is. Dat mag je eigenlijk zo zien: het emmertje zit van nature in de puberteit al meer vol. Stel het emmertje, met al die stresshormonen is al voor x percentage vol. Dan is het logisch dat je sneller door je draagvlak heen bent.
En dat is wat je vaak ziet in de puberteit.
Daar komt bovenop dat veel gedrag zoals meer blaffen, zijn rust niet kunnen vinden en al dat soort typische pubergedragingen allemaal te wijdden zijn aan dat zenuwstelsel dat aan staan. En niet alleen in de puberteit trouwens.
Hier zie je dan ook dat het niet meer gaat over alleen maar ‘meer’ fysieke beweging toepassen (“hij lijkt wel niet moe te worden”). Daarnaast gaat het ook niet over nog meer training toepassen. Je hond hoeft niet nog ‘vaardiger’ te worden. Hij moet, naast dat hij door de fase heen moet, meer begeleiding krijgen in regulatie en niet nog meer activiteiten of situaties aangeboden krijgen die er voor zorgen dat het zenuwstelsel in een overdrive komt.
