Je gaat elke dag met je hond naar buiten. Lekker naar het park, misschien naar het bos of het losloopgebied verderop. Je hond snuffelt, rent een stukje, ontmoet andere honden en na drie kwartier lopen jullie voldaan weer naar huis. Toch merk je thuis iets anders. Je hond vindt zijn rust niet, blaft op ieder geluidje bij het raam of trekt de volgende dag nog harder aan de lijn dan daarvoor.
Je denkt dan al snel dat het probleem ergens anders zit. Misschien is je hond gewoon een druk ras of heeft hij simpelweg meer beweging nodig. Dus loop je de volgende dag nog een stukje langer. Maar het probleem lost niet op. Soms lijkt het zelfs groter te worden.
Wat de meeste hondeneigenaren niet weten, is dat het antwoord bijna nooit in de lengte van de wandeling zit. Als hondencoach en gedragsdeskundige begeleid ik dagelijks mensen die vastlopen in dit soort hulpvragen: een hond die genoeg beweegt, maar toch niet tot rust komt. Het mechanisme hierachter zit in het zenuwstelsel van je hond. Een wandeling kan er op het oog ontspannen uitzien, terwijl je hond ondertussen voortdurend prikkels aan het verwerken en monitoren is. En dat kost energie, energie die zich later als onrust laat zien.
In dit blog laat ik je zien waarom lekker gewandeld niets zegt over hoe ontspannen die wandeling voor je hond was. Je leert welke concrete signalen erop wijzen dat je hond juist niet ontspant, hoe je een echt ontspannen hond herkent, waarom een drukke avond vaak samenhangt met de wandeling van diezelfde dag en wat je zelf kunt doen om daar verandering in te brengen.
Waarom kan een lekkere wandeling alsnog niet ontspannend zijn?
Lekker gewandeld beschrijft de activiteit die je hebt gedaan, niet de ervaring van je hond. Ontspanning zit namelijk niet in wat je doet, maar in hoe je hond zich daarbij voelt.
Het gaat er niet om dat je maar vijf minuten buiten bent geweest of dat je vijftien minuten door het losloopgebied hebt gelopen. Het gaat erom wat er in die vijf of vijftien minuten daadwerkelijk is gebeurd, en of jouw hond daar rustig van wordt of juist niet. Als die vijftien minuten in de ervaring van je hond te veel waren, dan zijn het vijftien minuten te veel geweest, ongeacht hoe kort dat op papier klinkt.
In de praktijk zie ik dat we bepaalde activiteiten automatisch koppelen aan ontspanning. Naar het bos gaan is ontspanning. Snuffelen is ontspanning. Een lange lijn is ontspanning, want dan heeft je hond lekker de ruimte. Loslopen is misschien wel de grootste aanname van allemaal: iedere hond zou los moeten lopen, maar dat betekent niet dat loslopen automatisch ontspannend is.
Een hond kan twintig minuten snuffelen en tegelijkertijd veel informatie aan het verwerken zijn. Hij kan aan een lange lijn lopen en ondertussen elke hond op honderd meter afstand in de gaten houden. Hij kan thuis omvallen van vermoeidheid, en dat is niet hetzelfde als ontspannen moe zijn.
Welke signalen laten zien dat je hond tijdens de wandeling niet ontspant?
Een hond die tijdens de wandeling niet ontspant, laat dat vaak zien in zijn beweging, zijn tempo en hoe hij met prikkels omgaat, ook al lijkt hij op het eerste gezicht gewoon blij en enthousiast.
Denk aan snelle bewegingen, koekjes hard uit je hand grissen en overal alert op reageren. Ook drukker gedrag, zoals bijten in de lijn, springen tegen jou of veel reageren richting andere honden, kan hierbij horen. Sommige honden gaan juist gras of uitwerpselen eten. Dat kan een manier zijn om een prikkel te reguleren.
Andere signalen zijn een hond die weinig snuffelt, overenthousiasme en hyperactief gedrag. Wat mensen vaak zien als hij is gewoon blij of hij wil graag spelen, kan in werkelijkheid een teken zijn dat de spanning oploopt. Ook sociaal onhandig gedrag naar andere honden toe kan hier het gevolg van zijn: de hond blijft vriendelijk, maar reageert niet meer op een natuurlijke, ontspannen manier.
Let daarnaast op het herstellend vermogen van je hond gedurende de wandeling. Neemt hij steeds sneller stappen, gaat zijn ademhaling omhoog, blijft hij op alles reageren terwijl dat eerder niet zo was? Dat is voor mij een signaal om iets anders te doen, rustgevende oefeningen in te zetten, of naar huis te gaan. Ook een hond die zijn koekjes niet meer aanneemt, is het onderzoeken waard.
Waaraan herken je dat je hond wel ontspannen is?
Een ontspannen hond neemt zijn omgeving in volle overgave in zich op: hij snuffelt rustig, loopt in een kalm tempo en kan ergens blijven hangen zonder gehaast verder te willen.
Kijk naar zijn lijf. Is er ontspanning te zien, bewegen zijn spieren soepel of zie je juist spanning? Kijk ook naar zijn ademhaling: zit die hoog of is die rustig? En let op hoe vaak hij zijn omgeving aan het scannen is. Een hond die voortdurend scant, is te veel bezig met wat er om hem heen gebeurt en kan minder goed ergens blijven hangen of iets loslaten.
Bij een ontspannen hond zie je juist dat hij tijd neemt om een geurtje te onderzoeken: even naar links, even naar rechts, een stukje terug. Kan je hond nog kiezen? Neemt hij op een normale manier zijn koekje aan? Dat zijn tekenen dat het zenuwstelsel van je hond in rust is, in plaats van in overlevingsstand.
Waarom hangt een drukke avond vaak samen met de wandeling van die dag?
Een drukke avond staat zelden op zichzelf. In de praktijk zie ik voortdurend dat hulpvragen met elkaar in verbinding staan, ook al lijken ze op het eerste gezicht los van elkaar te staan.
Blaffen voor het raam lijkt niets te maken te hebben met de wandeling die je die ochtend hebt gehad, maar die twee staan wel degelijk met elkaar in verbinding. Het is dan ook de vraag of het lijkt dat je lekker hebt gewandeld, terwijl je hond de rest van de dag eigenlijk aanstaat, zijn rust niet vindt, op ieder geluidje reageert en veel rijgedrag laat zien.
Dit betekent niet dat de wandeling de enige oorzaak is, want er spelen altijd meerdere factoren mee. Maar een hulpvraag zoals trekken aan de lijn of onrust in huis moet je nooit los zien van hoe de rest van de dag is verlopen. Het een bouwt op het ander.
Wat kun je zelf doen om je wandeling ontspannender te maken?
Je kunt de wandeling ontspannender maken door eerst je hond zijn behoefte te laten doen, daarna je tempo te vertragen en vervolgens te volgen waar hij naartoe wil snuffelen.
Geef je hond eerst de ruimte om zijn lading kwijt te raken: plassen, poepen, een sprintje of reageren op een prikkel die voorbij komt. Pas daarna is het moment om te kijken hoe de vlag erbij hangt. Zoek een rustige plek, bijvoorbeeld een grasveld, waar je hond kan zakken tijdens de wandeling. Vertraag daarbij ook je eigen tempo, want dat heeft direct invloed op je hond.
Je kunt daarnaast snuffelen toevoegen door koekjes te verstoppen in het gras of in een boom. Balanceeroefeningen kunnen helpen om je hond meer in zijn lijf te laten komen. En als je merkt dat je hond naar een geurtje toe wil, volg hem daar dan in, in plaats van hem daarvan weg te trekken. Vaak zie je dat een hond daardoor vertraagt en de tijd neemt, in plaats van dat de spanning verder oploopt.
Een goed beeld krijgen van of de wandeling ontspannend is
Door voortaan niet alleen te kijken naar wat je met je hond doet tijdens de wandeling, maar vooral naar hoe hij dat ervaart, krijg je een veel eerlijker beeld van of jullie wandeling daadwerkelijk ontspannend is.
Veel hondeneigenaren lopen vast, omdat ze denken dat ze alles goed doen: lekker wandelen, los laten lopen, lekker laten snuffelen, terwijl hun hond thuis toch onrustig blijft, blaft of aan de lijn trekt. Het probleem zit dan zelden in te weinig beweging, maar in een wandeling die voor het zenuwstelsel van de hond helemaal niet zo ontspannend was als die eruitzag.
Als hondencoach en gedragsdeskundige begeleid ik dagelijks mensen die precies tegen dit soort hulpvragen aanlopen. Ik help hen niet met trucjes om gedrag af te leren, maar met het echt leren lezen van hun hond, zodat ze zelf kunnen zien wat een wandeling met hun hond doet.
