Veel mensen kiezen een hond omdat het ras zo leuk en lief is. We sommen graag de voordelen van een ras op. Maar na een paar maanden met je hond vraag je je misschien af waarom jij en je hond zo botsen met elkaar.
Je hond luistert niet altijd, hij irriteert je met bepaald gedrag of hij is juist zo afhankelijk van je dat je daardoor geen moment rust hebt. In plaats van de gehoopte harmonie voel je frustratie. Vaak zoeken we de oorzaak bij de hond en vinden we dat hij gewoon moet luisteren. Maar wat als de oorzaak niet alleen bij je hond ligt en jij zelf ook een rol speelt?
In dit blog ontdek je hoe de relatie tussen jou en je hond wederzijds gedrag beïnvloedt. Jouw persoonlijke eigenschappen, valkuilen en manier van leidinggeven hebben direct invloed op je hond. Gedragsproblemen of een mismatch komen niet alleen door het hondenras of de training, maar ook doordat een hond jouw emoties en energie haarfijn aanvoelt. Een hond is een spiegel: hij laat zien waar jouw sterke kanten en valkuilen liggen.
In het kort: hoe kan ik de valkuilen van mijn hond begrijpen?
Je kunt de valkuilen van je hond begrijpen door te erkennen dat zijn gedrag vaak een spiegel is van jouw eigen gedrag.
Honden reageren sterk op onze lichaamstaal en emoties en ze pikken feilloos op wat jij uitstraalt. Elke kernkwaliteit van jou heeft een keerzijde of valkuil en precies die overdrijving zie je vaak terug in het gedrag van je hond. Met andere woorden: wat jou irriteert in je hond vertelt iets over jezelf.
Dat betekent niet zozeer: hij doet zo omdat jij zo doet. Het betekent meer: wat maakt dat dit zo ettert en irriteert?
Door inzicht te krijgen in je eigen kwaliteiten en valkuilen, ga je snappen waarom je hond doet wat hij doet. Zo leer je dat de probleempjes van je hond aanwijzingen zijn voor punten waar jij zelf bewuster in mag worden en kunt groeien.
Zijn gedragsproblemen dan alleen maar omdat jij zo doet?
Zeker niet. Het is een onderdeel! Maar ik denk dat we niet moeten onderschat welke invloed we hebben. En misschien vooral welke rol onze hond speelt en heeft in onze relatie.
Let op: de hond heeft zijn eigen verhaal. Hij heeft hulpvragen omdat hij zelf iets vindt en ervaart bij situatie. En gedragsproblemen zijn een combinatie van spiegelen, genetica, (nest)trauma, leerervaringen, fysiek gesteldheid, DNA en nog zo veel meer factoren. Daarom is het altijd belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken bij gedragsproblemen. Dat betekent dus ook dat het niet zo is dat jouw hond problemen heeft vanwege een gebrek aan leiderschap.
Het kan wel zo zijn dat hij iets anders nodig heeft van jou. En dat jij dankzij dat inzicht als mens ook weer groeit.
Mijn hond lijkt mij goed te kennen: hoe kan dat?
Heb je weleens het gevoel dat je hond precies aanvoelt hoe jij je van binnen voelt? Dat klopt: honden zijn extreem goed in het lezen van non-verbale signalen. Honden communiceren vooral via lichaamstaal en pikken direct op wat wij uitstralen.
Je hond kent je zo goed, omdat hij jouw energie, spanning en emoties voortdurend waarneemt en vaak beter dan jijzelf. Een hond leest vooral wat er in jouw onderbewust zijn leeft.
Stel, je hebt eigenlijk wat angst of stress tijdens het wandelen, maar je probeert je groot te houden. Jouw intentie is om zelfverzekerd over te komen, maar je hond merkt de onzekerheid die je van binnen voelt. Hij reageert daarop door bijvoorbeeld waakser te worden of juist te blijven staan en niet verder te willen. Je hond luistert meer naar je gevoel dan naar je woorden. Dit betekent dat als jij doet alsof alles oké is terwijl je dat niet zo voelt, je hond toch die innerlijke onrust oppikt.
Honden zijn van nature eerlijk en reageren puur op wat is, niet op wat wij hopen uit te stralen. Ze voelen bijvoorbeeld feilloos aan of je gespannen, verdrietig of boos bent. Mijn ervaring: op dagen dat ik gestrest was, werd mijn vorige hond extra onrustig en beschermend. Hij ging dan pal voor mij staan of begon te blaffen naar dingen die er normaal niet toe deden.
Andersom merk je het ook: als jij ontspannen en congruent bent (dus je doet je niet anders voor dan je je voelt), zal je hond zich veilig voelen en rustiger gedragen.
Je hoeft niet perfect te zijn voor je hond. We dragen allemaal ons eigen verhaal. Maar incongruentie (doen alsof je vrolijk bent, maar eigenlijk een shit dag hebt) is voor een hond lastiger te verteren.
Een hond heeft er geen probleem mee als jij een keer verdrietig of onzeker bent, zolang je maar eerlijk bent in je energie. Hij prikt dwars door onechtheid heen. Of: hij weerspiegelt de incongruentie.
De valkuilen van je karakter en hoe ze je hond beïnvloeden
Ieder mens heeft kernkwaliteiten. Maar aan elke kernkwaliteit zit een keerzijde,namelijk een valkuil. Dat is de doorgeschoten variant van je kracht. Bijvoorbeeld: ben je van nature heel daadkrachtig, dan is jouw valkuil dat je ongeduldig of drammerig kan worden.
Ben je geduldig en rustig, dan is jouw valkuil dat je te passief kunt zijn. Dit zie je terug in hoe je met je hond omgaat en in wat je in je hond terugziet.
Vaak kiezen mensen onbewust een hond die bij hun eigen karakter past. We nemen een hond die onze kwaliteiten deelt met als risico dat ook de valkuilen gaan botsen. Stel, jij bent een actief persoon die graag de leiding neemt, en je neemt een hond met een even actief, eigenzinnig karakter. Dan is de kans groot dat jullie elkaar gaan uitdagen. Mijn eigen herder bijvoorbeeld was net zo vurig en gevoelig als ik.
Dat leverde prachtige energie op, maar ook confrontaties: we waren allebei snel geprikkeld en ongeduldig. Ik irriteerde me aan zijn drukte, maar eigenlijk zag ik mijn eigen onrust weerspiegeld.
Wat je in je hond irriteert zegt vaak iets over jouw eigen valkuil. In de psychologie van kernkwaliteiten noemen we dat je allergie: datgene waar jij niet tegen kunt, is meestal de overdreven vorm van een eigenschap die jij zelf als leerpunt hebt. Zo heeft een daadkrachtig persoon een hekel aan passiviteit, omdat geduld hun uitdaging is. Een heel geduldig mens ergert zich weer mateloos aan druk en drammerig gedrag, omdat grenzen stellen of actie nemen voor hen de uitdaging is.
Tot slot spelen ook jouw leefstijl en behoeftevervulling een rol. Past de hond qua behoeften wel bij jou? Als jij bijvoorbeeld een rustig persoon bent die niet houdt van lange wandelingen, en je hebt een energieke hond die veel beweging nodig heeft, dan wordt zijn grootste kwaliteit (enthousiasme en uithoudingsvermogen) in jouw huishouden al snel een valkuil (hij wordt onrustig, hyper, “lastig”). Hij kan zijn ei niet kwijt in jullie levensstijl. Zo’n mismatch in behoeften maakt de valkuilen aan beide kanten zichtbaar: de hond sloopt misschien de bank uit verveling, jij raakt geïrriteerd en moedeloos en je belandt in een vicieuze cirkel.
Het gedrag van je hond veranderen door aan jezelf te werken: kan dat?
Ja, in veel gevallen is het wel een belangrijk onderdeel. Het hangt van de hulpvraag af of dit het zwaarste weeg en wat er nog meer nodig is.
Verandering in ons gedrag is een onderdeel van de veranderingen bij je hond. Je kunt je hond niet uitleggen dat hij morgen ander gedrag moet vertonen, maar jij kunt well je eigen aanpak en energie aanpassen. Als jij verandert, verandert je hond mee.
Stel, je hond is continu onrustig en gespannen. Je hebt van alles geprobeerd, maar niets lijkt te helpen. Kijk dan eens eerlijk naar jezelf: hoe ga jij met hem om op zulke momenten? Ben je gehaast, boos of angstig als hij lastig is? Zo ja, dan versterk je onbewust zijn gedrag. Probeer in plaats daarvan zelf de rust te bewaren. Adem diep, vertraag je bewegingen en spreek zacht maar duidelijk. Je hond zal die kalmere energie merken.
Persoonlijk leiderschap speelt hier een grote rol. Dat betekent: leidinggeven aan jezelf voordat je leiding geeft aan je hond.
Hoe herken ik een mismatch tussen mijn karakter en dat van mijn hond?
Soms kom je er gaandeweg achter dat jij en je hond eigenlijk geen ideale combinatie zijn. Maar hoe herken je zo’n mismatch? En belangrijker: is het echt een mismatch of vooral een gebrek aan wederzijds begrip? Enkele signalen kunnen erop wijzen dat het karakter van jouw hond niet lekker klikt met dat van jou:
Je ergert je constant aan typisch hondengedrag
Als jij bijvoorbeeld erg gesteld bent op rust en regelmaat en je hond is van nature druk en chaotisch, zul je merken dat je continu geïrriteerd of uitgeput raakt. Dit kan duiden op een mismatch in energie-niveau. Natuurlijk kan het ook gaan over andere zaken, waarbij je wel weer uit komt op jezelf! Stel je stress niveau is erg hoog, dan kan het ook zijn dat je hond (of andere zaken) je sneller irriteren. Ook hier speelt een bredere beoordeling een rol.
Jullie levenstempo en behoeften liggen mijlenver uit elkaar
Een voorbeeld: een sportieve werkhond bij een eigenaar die eigenlijk het liefst op de bank zit, of andersom. Wanneer jij jezelf enorm moet forceren om aan de basisbehoeften van je hond te voldoen (zoals beweging, spel, training), dan voel je dat er iets niet klopt. De hond krijgt niet wat hij nodig heeft.
Eén van jullie is steeds aan het compenseren
In een goede match vullen baas en hond elkaar aan. Maar bij een mismatch zie je vaak dat de eigenaar zich constant moet aanpassen (tegen zijn natuur in) of dat de hond zich terugtrekt of probleemgedrag gaat vertonen omdat hij niet zichzelf kan zijn. Denk aan de timide eigenaar die een hele dominante hond probeert bij te sturen: beide raken gestrest. Of de zeer assertieve eigenaar met een gevoelige, angstige hond: de hond sluit zich af. Als je het idee hebt dat jij of je hond voortdurend op eieren loopt, kan dat een teken zijn van mismatch.
Je had een heel ander beeld in je hoofd
Veel mensen hebben van tevoren een plaatje van hoe hun hond zou zijn. Bijvoorbeeld gezellig knuffelen op de bank, terwijl je nu een hond hebt die geen moment stil kan liggen. Of je droomde ervan om samen te sporten en actief te zijn met de hond, maar hij blijkt heel sloom of zelfstandig. Als de realiteit ver af staat van jouw verwachting en je merkt dat je moeite hebt om de hond te accepteren zoals hij is, zit er mogelijk een karakterverschil dat schuurt.
Wat kan ik doen om de relatie met mijn hond te verbeteren?
Merk je dat het rommelt tussen jou en je hond? Dan is er gelukkig veel dat je kunt doen om jullie band te versterken:
Begin bij zelfreflectie
Onderzoek jouw kernkwaliteiten en valkuilen. Waar ben jij goed in en waar schiet je door? Er bestaan tests en modellen om hierbij te helpen. Door eerst je eigen temperament en valkuilen helder te hebben, snap je beter waarom je in bepaalde valkuilen trapt bij je hond.
Observeer je hond en jezelf
Let de komende tijd eens bewust op stressmomenten. Wanneer vertoont je hond lastig gedrag? En hoe voel jij je op dat moment? Je zult patronen gaan zien. Misschien raak jij geïrriteerd voordat de hond gaat blaffen of wordt jouw hond juist zenuwachtig omdat jij gespannen bent.
Houd een spiegeljournal bij
Noteer twee weken lang elke dag kort wat opvallende acties van je hond en jouw reactie daarop. Bijvoorbeeld:
- Hond trok naar andere honden: ik voelde irritatie en trok hem terug.
- Hond weigerde ’s ochtends te komen: Ik werd ongeduldig.
Door dit bij te houden, leer je waar jouw triggers liggen en hoe je hond daarop reageert. Dit dagboek helpt je om met meer afstand naar de situatie te kijken en gericht iets te veranderen bij jezelf.
Betrek je gezin of partner
Als je niet de enige in huis bent, bespreek dan de verschillen in karakter tussen iedereen en de hond. Soms voedt de één onbewust bepaald gedrag terwijl de ander het probeert af te remmen. Bijvoorbeeld: jij bent consequent, maar je partner laat de hond stiekem wel op de bank. Of jij bent wat angstig en troost de hond veel, terwijl je huisgenoot juist streng is. Zulke verschillende signalen kunnen een hond verwarren. Zoek samen naar een balans en stem af hoe jullie eensgezind leiderschap kunnen tonen, ieder vanuit zijn eigen kracht.
Zie je hond als metafoor
Dit is een leuke oefening: beschrijf jouw hond eens alsof het een persoon is. Wat voor persoon is het? En welke eigenschappen zou die persoon jou teruggeven als feedback? Soms helpt het om even uit de hondencontext te stappen. Stel, je hond is bijvoorbeeld erg koppig en zelfstandig, dan zou je hem kunnen zien als die collega die alleen luistert als de leidinggevende duidelijk en kalm blijft. Wat zegt dat over jouw manier van leidinggeven? Deze oefening zet je aan het denken over welke aanpassingen jij kunt doen.
Wat je hond jou leert over jezelf
Het gedrag van je hond begrijpen begint bij zelfbegrip. Jouw hond laat met zijn gedrag waardevolle informatie zien over jouw eigen kwaliteiten en valkuilen. Door in de spiegel te kijken die je hond je voorhoudt, krijg je inzicht in waar je kracht ligt en waar je uit balans raakt. Die bewustwording is de eerste stap naar verbetering. Je ontdekt misschien dat je vaker ongeduldig bent dan je dacht, of dat je duidelijker mag zijn in je communicatie. Als je daaraan werkt, zul je merken dat ook je hond positiever reageert.
Uiteindelijk is een hond niet zomaar een project dat je opvoedt: het is een relatie tussen twee wezens. Jullie leven samen, beïnvloeden elkaar en groeien samen. Een hond spiegelt jou en jij spiegelt de hond. Dat is soms confronterend, maar juist daardoor biedt het zoveel kansen. Wanneer je durft te erkennen dat het gedrag van je hond iets over jou zegt, gaat er een wereld aan zelfontwikkeling open. En dat komt niet alleen jou ten goede, maar ook je trouwe viervoeter. Want een eigenaar die bewust en authentiek leidinggeeft, zorgt voor een evenwichtiger, gelukkiger hond. Zo wordt samenleven met je hond een stuk lichter, leuker en leerzamer voor jullie allebei.
