Je puppy is er nu een paar weken en je handen zitten onder de kleine schrammetjes. Je broekspijp heeft al gaatjes en je vraagt je inmiddels serieus af of dit normaal is of dat er iets misgaat in jouw opvoeding. Je hebt filmpjes gekeken, allerlei tips gelezen en van alles geprobeerd: negeren, afleiden, nee zeggen. Soms werkt het even, maar de volgende dag begint het gewoon weer.
Je twijfelt: is mijn pup gewoon pittig, dominant of doe ik iets fout? Je omgeving heeft ook allemaal een mening. De een zegt dat je het meteen moet corrigeren, de ander zegt dat het vanzelf overgaat. Ondertussen zit jij met een puppy die elke dag opnieuw in je handen, je kleding of de bank bijt, en jij die je afvraagt of je dit ooit onder controle krijgt.
Bijten bij een puppy gaat bijna nooit over ongehoorzaamheid. Als hondencoach en gedragsdeskundige begeleid ik dagelijks eigenaren van pups die precies hetzelfde meemaken, en ik zag dit ook zelf bij mijn eigen hond Manu. Wat ik in de praktijk keer op keer terugzie, is dat bijten een manier is waarop een puppy zijn belevingswereld zichtbaar maakt: hij verkent de wereld met zijn mond en gebruikt bijten ook als regulatiesignaal, bijvoorbeeld als hij te veel prikkels heeft gehad of moe is.
In dit blog leg ik je uit waarom puppybijten hoort bij deze levensfase, wanneer het wel een signaal is om extra aandacht aan te besteden en of je het gedrag ooit helemaal naar nul kunt terugbrengen. Je leest hoe je je puppy in de praktijk begeleidt zonder te corrigeren of te straffen, en hoe lang deze fase gemiddeld duurt.
Is puppybijten normaal of moet ik dat afleren?
Bijten hoort bij de puppytijd en is in de basis geen gedrag dat je hoeft af te leren.
In de praktijk zie ik dat veel eigenaren bijtgedrag benaderen als iets wat weg moet: mijn pup bijt, ik wil ervan af. Dat is een logische gedachte, maar als gedragsdeskundige kan ik daar eigenlijk niet meer helemaal bij, want puppy’s bijten nu eenmaal. Je leert gedrag niet zomaar af, je leert vooral ook goed gedrag aan.
Stel je bijtgedrag voor als een cirkel op papier. Alles wat daarbinnen valt, hoort bij een puppy. Het is te vergelijken met een kind van een bepaalde leeftijd dat alles in zijn mond stopt: het hoort bij die fase en is de manier waarop een jong dier zijn interne beleving en zijn reactie op de omgeving zichtbaar maakt. Dat kun je niet afleren, en met het oog op het welzijn van je hond wil je dat ook niet.
Waarom bijt mijn puppy zoveel?
Je puppy bijt omdat hij daarmee de wereld verkent en zijn zenuwstelsel probeert te reguleren.
Bijten heeft twee kanten. Aan de ene kant verkent je pup de wereld via zijn mond, dat is een normale ontwikkelingsstap. Aan de andere kant is bijten ook een regulatiesignaal: op het moment dat een pup vol zit, schiet hij snel in bijtgedrag.
Onder overmatig bijtgedrag ligt bijna altijd iets. Denk aan een hond die niet meer goed kan reguleren omdat hij overvraagd wordt, aan buikpijn of aan een link met giardia, aan verkeerde voeding, of simpelweg aan te weinig slaap en onvoldoende tot rust komen. Ook veel input aan de voorkant, zoals steeds naar buiten gaan, trainingsrondjes en een mens die de hele dag corrigeert, telt op. Al die input samen kan bijtgedrag flink versterken.
Wanneer is bijtgedrag een signaal dat er meer speelt?
Zolang bijten binnen die normale cirkel blijft, is het gewoon onderdeel van het puppy zijn. Interessant wordt het pas als het buiten de lijntjes valt: als het bijten hard is, wild, aanhoudend, echt pijn doet, of als je je pup helemaal niet meer kunt aanraken. Dan is het de moeite waard om verder te kijken naar wat daaronder ligt.
Belangrijk is ook dat je de kleinere signalen van je pup serieus neemt, voordat het bij bijten uitkomt. Denk aan zijn bek aflikken, wegkijken of zich omdraaien. Bij Manu stopte ik direct en stond ik op zodra ik dat soort signalen zag, ook al was het nog maar een zacht hapje richting mijn hand. Zo voorkom je dat een klein signaal moet uitgroeien tot hard bijten voordat er iets verandert.
Kan ik het bijten helemaal stoppen?
Alles terugbrengen naar een nulpunt is een onrealistische verwachting. Dat is vergelijkbaar met de gedachte dat plassen buiten al goed lukt, maar poepen nog niet: voor poepen is meer ontspanning en vertrouwen nodig, en dat kost gewoon tijd. Zo werkt het ook met bijten. Je puppy maakt in ongeveer een jaar tot anderhalf jaar tijd zo’n grote ontwikkeling door, dat je die niet altijd kunt bijbenen.
Die discrepantie tussen wat een pup nodig heeft en wat hij op dat moment aankan, zie je juist in de puberteit weer toenemen: het lijf groeit, er is meer energie, maar het regulerend vermogen houdt dat nog niet altijd bij. Gun je pup daarom ook de tijd op een off day. Adem in en uit, herleid het gedrag en accepteer dat een mindere dag erbij hoort.
Hoe begeleid ik mijn puppy zonder te corrigeren?
In de praktijk merk ik dat het niet gaat om goed of fout gedrag, maar om herleiden: rustig omdraaien, een knuffel of kauwmateriaal aanbieden of even afstand nemen. Je mag het ook gewoon vervelend vinden dat je gebeten wordt, die emotie hoef je niet weg te drukken, maar dat is een ander ingangspunt dan je pup straffen.
Een concreet voorbeeld uit mijn eigen ervaring: als ik thuiskwam in mijn mooie broek, trok ik die eerst uit en deed ik een oude broek aan, omdat ik wist dat ik met een jong dier in huis was. Net zoals je bij kinderen niet je mooiste kleding aantrekt om lekker te gaan spelen. Zet je pup op zulke momenten gerust even in zijn bench, zodat jij en je puppy allebei rust kunnen pakken. Richt je daarnaast niet alleen op het bijten zelf, maar vooral op het ondersteunen van het regulerend vermogen van je hond, want daar ligt de echte sleutel.
Hoe lang duurt de bijtfase gemiddeld?
Puppy’s maken in zo’n jaar tot anderhalf jaar een enorme transitie door, en je ziet dat het bijtgedrag in die periode geleidelijk stabiliseert. Vrijwel iedereen met een oudere pup zegt achteraf dat het tijdelijk was en vanzelf minder werd. Dat betekent niet dat je die fase kunt overslaan, maar het helpt wel om te weten dat het geen blijvende situatie is.
Houd er rekening mee dat bijtgedrag in de puberteit soms weer even kan opleven, doordat het lijf en de energie sneller groeien dan het regulerend vermogen. Zolang je blijft herleiden en de onderliggende oorzaak in de gaten houdt, hoort ook dat gewoon bij het proces.
Conclusie: kun je je puppy opvoeden zonder het bijten?
Je puppy volledig van bijten afkrijgen is geen realistisch doel, en dat is ook helemaal niet erg. Bijten hoort bij de manier waarop een jong dier zijn wereld verkent en zijn zenuwstelsel leert reguleren.
De vraag achter deze vraag is vaak: doe ik dit wel goed, en gaat het ooit over? Het antwoord is dat bijtgedrag bij vrijwel elke puppy voorkomt en meestal vanzelf afneemt naarmate je pup ouder wordt, zolang je de onderliggende oorzaak blijft herleiden in plaats van het gedrag zelf te bestrijden.
Ik ben Aniek Wendt, hondencoach en gedragsdeskundige, en ik begeleid dagelijks eigenaren die middenin deze fase zitten. Ik herken dit ook van mijn eigen hond Manu, bij wie de puppytijd ondanks relatief weinig bijtgedrag alsnog intens was.
Veelgestelde vragen
Is bijten bij puppy’s een teken van dominantie?
Nee. Bijtgedrag wordt vaak gelinkt aan een dominante of pittige pup, maar dat klopt niet. Bijten is een normale ontwikkelingsstap en vaak een regulatiesignaal, geen poging van je pup om de baas te spelen.
Vanaf welke leeftijd stopt een puppy met bijten?
Er is geen vaste leeftijd, maar over het algemeen stabiliseert bijtgedrag gedurende het eerste jaar tot anderhalf jaar. In de puberteit kan het door de groei in lijf en energie soms weer even toenemen.
Wat is het verschil tussen normaal en overmatig puppybijten?
Normaal bijtgedrag hoort bij de fase en blijft binnen de lijntjes. Het wordt overmatig als het hard is, wild, continu, echt pijn doet, of als je je pup niet meer kunt aaien of rustig op de bank kunt zitten.
Kan buikpijn of voeding bijtgedrag beïnvloeden?
Ja. Onder overmatig bijtgedrag kan bijvoorbeeld buikpijn liggen, een link met giardia, verkeerde voeding of te weinig slaap. Als het gedrag opvallend heftig is, is het goed om ook naar dit soort factoren te kijken.
Moet ik mijn puppy straffen als hij bijt?
Nee. Straffen of corrigeren gaat uit van goed of fout gedrag, terwijl bijten meestal een signaal is van iets onderliggends. Herleid het gedrag rustig, bijvoorbeeld door afstand te nemen of iets anders aan te bieden.
Waarom bijt mijn puppy juist als hij moe of overprikkeld is?
Op het moment dat een puppy vol zit, schiet hij snel in bijtgedrag. Dat komt doordat zijn regulerend vermogen op dat moment het minst beschikbaar is, juist wanneer er al veel prikkels zijn binnengekomen.
